Piaget'e göre bilişsel gelişim, birbirini izleyen dört dönem içinde ortaya çıkmaktadır. Dönemler ilerledikçe, çocukların kavrama ve problem çözme yeteneklerinde niteliksel gelişmeler gözlenmektedir. Şimdi bu dönemlere bir göz atalım:
1.Duyusal Motor (0 - 2): Duyular yolu ile dış dünyanın algılandığı, nesnelerin görünmediği zamanlarda da var olduğunun farkına varılmaya başlandığı dönemdir. Bu dönemdeki bebek, refleks halindeki hareketlerden, amacı olan hareketlere geçmeye başlar.
2.İşlem Öncesi Dönem (2 - 6): Dilin kullanımının ve sembollerin geliştirildiği dönemdir. Çocuklar, mantıksal olarak sadece tek yönlü olarak düşünürler. Diğer insanların bakış açılarını algılamada zayıftırlar.
3.Somut İşlemler (6 - 11): Problemlere mantıklı çözümlerin getirildiği dönemdir. Çocuklar, kuralları anlayabilirler. Fakat çoğunlukla somut nesneler üzerinde düşünürler.
4.Soyut İşlemler (11 - 18): Karmaşık problemlere mantıklı çözümlerin getirildiği dönemdir. Daha soyut düşünme ve sosyal konularda fikirlerin geliştirildiği dönemdir.
Piaget'in Bilişsel Gelişim Kuramı İle İlgili Temel Kavramlar
Şema: Şema, yeni gelen bilgilerin yerleştirildiği bir çerçevedir. Sürekli olarak olgunlaşma ve yaşantı kazanma yoluyla değişime uğrayarak yeniden organize edilebilir. Örneğin: köpek şeması.
Uyum: Piaget'e göre uyumun iki yönü vardır. Bunlar, özümseme (assimilation) ve düzenlemedir (accomodation).
Özümseme: Bireyin, kendisinde var olan bilişsel yapılarla (şemalarla) çevresine uyumunu sağlayan bilişsel bir süreçtir. Diğer bir deyişle; çocuğun karşılaştığı yeni bir olayı, fikri, objeyi, kendisinde daha önceden var olan bilişsel yapı içine alması sürecidir. Örneğin; hayatında ilk defa koyun gören bir çocuğun, onu kendisinde daha önceden var olan en yakın şemaya, yani köpeğe benzetmesi.
Düzenleme: Mevcut şemayı yeni durumlara, objelere, olaylara göre yeniden biçimlendirme, şekillendirme sürecine "düzenleme" adı verilmektedir. Örneğin; çocuğun koyunla etkileşime geçtikten bir süre sonra onu köpekten ayıran özelliklerinin farkına varması ve koyun için ayrı bir şema oluşturması.
Dengeleme: Birey başlangıçta zihinsel açıdan dengeli durumdadır. Yeni bilgiler onu dengesiz duruma getirir. Kişi daha sonra yeni bir denge duruma ulaşarak gelişimini sürdürür.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder